Budynek przy ul. Rynek 13 w Pułtusku to częściowo podpiwniczona kamienica z cegły na kamiennych fundamentach, wpisana do rejestru zabytków. Mieści biura Urzędu Miejskiego. Teren wokół niego opada od podwórza w stronę rynku. Mury piwnicy były zawilgocone, a cegła i spoiny się kruszyły.

Karta realizacji: Urząd Miejski w Pułtusku, Rynek 13, montaż w 2023 roku; obiekt: zabytkowa kamienica przy rynku, piwnica, urządzenia: jedno, bez kucia murów, zamawiający: Gmina Pułtusk, pomiary: te same miejsca, 2023–2026; ściany mokre od dołu, po trzech latach: z 6,1% do 2,5%
RYS. Nr. AQ-BL-PUL — Karta realizacji

Stan przed: dwie drogi wody

W tej piwnicy woda wchodziła w mury na dwa sposoby. Większość ścian zawilgacała wilgoć podciągana z gruntu, od dołu. Ściany zewnętrzne, które stykają się z gruntem, dostawały też wodę z boku, bo izolacja pionowa nie chroniła ich skutecznie. Do tego uszkodzone rury spustowe zalewały elewację od strony rynku.

Co zrobiliśmy

W czerwcu 2023 roku zamontowaliśmy w piwnicy jedno urządzenie osuszające i zmierzyliśmy mury w pięciu miejscach, na kilku wysokościach. Już przy montażu zapisaliśmy osobno miejsca, w które woda wchodzi z boku, i zaleciliśmy gminie naprawę rur spustowych oraz izolację ścian stykających się z gruntem. Po ponad trzech latach wróciliśmy z pomiarem w tych samych miejscach.

Oś czasu realizacji. 31 maja 2023: umowa z Gminą Pułtusk; 9 czerwca 2023: montaż i pomiar wyjściowy w 5 miejscach; czerwiec 2023: zalecenia, rynny i izolacja ścian pod gruntem; 25 września 2025: referencje Gminy Pułtusk; 11 września 2026: po 3 latach ściany mokre od dołu 2,5% zamiast 6,1%
RYS. Nr. AQ-BL-PUL — Przebieg realizacji w latach 2023–2026

Czego świadomie nie zrobiliśmy

Nie kuliśmy ani nie podcinaliśmy zabytkowych murów pod izolację poziomą. Urządzenie wisi w piwnicy, a do pomiarów pobieraliśmy tylko małe próbki muru.

Wynik: pomiary w tych samych miejscach

Wykres. Średnia wilgotność muru: z 5,7% do 3,3%. Średnia z 11 miejsc pomiaru: 5,7% (cze 2023, montaż), 3,3% (wrz 2026, po 3 latach)
RYS. Nr. AQ-BL-PUL — Średnia wilgotność muru w 11 miejscach przy montażu i po trzech latach
Schemat czterech miejsc pomiaru w piwnicy, z wilgotnością muru w czerwcu 2023 i we wrześniu 2026. Ściana mokra od dołu, na wysokości 60 cm: z 10,95% do 2,83%. Ściana z wilgocią z boku schnie wolniej.
RYS. Nr. AQ-BL-PUL — Wilgoć od dołu a wilgoć z boku: te same miejsca w 2023 i 2026 roku

Ściany, które mokły od dołu, po trzech latach miały średnio 2,5% wody zamiast 6,1%. Najwilgotniejsze miejsce w piwnicy zeszło z 10,95% do 2,83%, a w drugim miejscu tej samej ściany wilgotność spadła poniżej 1%. Notatka z serwisu w 2026 roku stwierdza, że mury zostały osuszone z wilgoci kapilarnej.

Ściana, w którą woda wchodzi z boku z gruntu, schnie wolniej: średnio z 5,4% do 4,4%. Tu dalszy efekt da izolacja pionowa, a nie samo osuszanie. Dlatego takie miejsca rozpoznajemy i opisujemy już przy montażu. Więcej o izolacji ścian stykających się z gruntem piszemy w poradniku o izolacji fundamentów w starym domu. Inne zabytki osuszane bez kucia to na przykład kasztel w Szymbarku i dawna bożnica w Makowie Mazowieckim, a podobną kamienicę opisujemy w realizacji przy ul. Traugutta w Poznaniu.