Podciąganie kapilarne to jedno z najczęstszych zjawisk odpowiedzialnych za trwałe zawilgocenia murów budynku. W praktyce oznacza ono transport wody z gruntu w górę konstrukcji, wbrew sile grawitacji. Proces ten zachodzi dzięki temu, że ciecz ma zdolność przemieszczania się w wąskiego obiektu – jakim są pory w materiale budowalnym – pomocą sił kapilarnych.

Zjawisko podciągania kapilarnego szczególnie często występuje w starszym budownictwie, gdzie brak skutecznej izolacji poziomej powoduje stały napływ wilgoci z gruntu do murów.

Na czym polega zjawisko podciągania kapilarnego?

Zjawisko podciągania kapilarnego wynika z tego, że ciecz wykazuje napięcie powierzchniowe oraz określony kąt zwilżania względem ścianek naczynia. Gdy kąt zwilżania jest mniejszy niż 90°, napięcie powierzchniowe powoduje unoszenie się wody w kapilarach.

Kapilara to wąski kanał o bardzo małej średnicy. W materiale budowalnym takim jak cegła czy beton pory o niewielkiej średnicy działają jak tysiące mikroskopijnych rurek. W zależności od wielkości porów oraz ich średnicy, siły kapilarne mogą podciągać ciecz nawet na wysokość kilku metrów.

To właśnie napięcie powierzchniowe cieczy i parametry fizyczne wody – takie jak gęstość oraz jej właściwości – sprawiają, że podciąganie wody w murze jest możliwe.

Jak działa podciąganie w murach?

Podciąganie kapilarne w murach polega na tym, że woda z gruntu wnika w pory w materiale budowalnym i przemieszcza się ku górze. W rezultacie w materiale dochodzi do stałego zawilgocenia.

W materiale takim jak cegła czy beton występują mikroskopijne pory o określonej wielkości i średnicy. Im mniejsza średnicy porów, tym większe siły kapilarne. W praktyce oznacza to, że mniejsza przestrzeń w kapilarze sprzyja większemu unoszeniu cieczy.

Podciąganie kapilarne może powodować zawilgocenia ścian do wysokości nawet kilku metrów, co stanowi poważne zagrożenie dla konstrukcji budynku.

Dlaczego materiały budowlane są podatne?

Materiały budowlane takie jak cegła, beton czy zaprawa posiadają w swojej strukturze porowatą budowę. To właśnie pory w materiale umożliwiają kapilarne podciąganie wody.

W przypadku materiałów drewnianych sytuacja wygląda nieco inaczej – drewno również posiada strukturę kapilarną, jednak jego zachowanie zależy od kierunku włókien i warunków środowiskowych.

W budownictwie tradycyjnym brak izolacji poziomej sprzyja temu, że podciąganie kapilarne w murach postępuje przez lata, powodując degradacji konstrukcji oraz uszkodzenia tynków.

Skutki podciągania kapilarnego

Podciąganie kapilarne powoduje trwałe zawilgocenia murów oraz pojawianie się wykwitów solnych na powierzchni ścian. Sole transportowane z wody krystalizują w porach materiału, co prowadzi do łuszczenie tynków oraz pęknięć.

W skrajnych przypadkach dochodzi do osłabienia konstrukcji budynku i osłabienia nośności ścian. Stała obecność wilgoci sprzyja rozwojowi mikroorganizmów, co może generować problemy zdrowotne.

Jego wpływ na budynek jest więc nie tylko estetyczny, ale i konstrukcyjny.

Dlaczego izolacja pozioma jest kluczowa?

Zadaniem izolacji poziomej jest przerwanie procesu podciągania wody z gruntu. W budynku, w którym brak skutecznej izolacji, podciąganie kapilarne zachodzi nieprzerwanie.

Izolacji w warstwie poziomej stanowi barierę dla transportu cieczy ku górze. Jej brak w starszym budownictwie jest jedną z głównych przyczyny zawilgocenia murów.

Wprowadzenie skutecznej izolacji poziomej jest często koniecznością przy renowacji budynku.

Metody ograniczenia zjawiska

Istnieją różne metody ograniczenia podciągania kapilarnego. Do najczęściej stosowanych należą:

• iniekcja krystaliczna,
• iniekcja ciśnieniowa,
• mechaniczne odtworzenie izolacji poziomej,
• osuszanie murów.

Iniekcja polega na wprowadzenie w materiale specjalnych preparatów, które mają ograniczyć przepływ wody w porach. Zastosowanie tej metody zależy od rodzaju materiału oraz jego parametrów.

Osuszanie murów może stanowić etap wspomagający, jednak bez wyeliminowania przyczyny problem powraca.

Dlaczego samo osuszanie nie wystarczy?

Osuszanie usuwa wilgoć z powierzchni oraz częściowo z wnętrza materiału, ale nie zatrzymuje procesu podciągania. Jeśli brak skutecznej izolacji poziomej, woda nadal z gruntu wnika w mury.

Dlatego metody naprawcze powinny uwzględniać zarówno osuszanie, jak i trwałe rozwiązania przeciwdziałające zjawisku podciągania kapilarnego.

Podsumowanie

Podciąganie kapilarne to proces fizyczny, w którym ciecz przemieszcza się w materiale budowalnym ku górze dzięki siłom kapilarnym i napięciu powierzchniowemu. Zjawisko to powoduje trwałe zawilgocenia murów, degradacji konstrukcji oraz liczne uszkodzenia.

Brak izolacji poziomej w budynku sprzyja stałemu napływowi wody z gruntu. Skuteczne metody walki z problemem muszą obejmować wyeliminowania przyczyny, a nie jedynie osuszanie skutków.

Zrozumienie, czym jest podciąganie kapilarne i jakie są jego przyczyny, stanowi pierwszy krok do ochrony murów i całej konstrukcji budynku przed długofalowymi konsekwencjami wilgoci.