Sanktuarium św. Szymona z Lipnicy to niewielki murowany kościół z XVII wieku, wpisany do rejestru zabytków. Należy do parafii św. Andrzeja Apostoła w Lipnicy Murowanej. Kościół nie jest ogrzewany, a jego mury były zawilgocone od dołu przez wilgoć podciąganą z gruntu.

Karta realizacji: sanktuarium św. Szymona w Lipnicy Murowanej, montaż w 2017 roku; obiekt: kościół z XVII wieku, zabytek, w kościele: brak ogrzewania, w trakcie prac: bez kucia i podcinania murów, pomiary: 4 razy w tych samych miejscach, 2017–2021; średnia wilgotność muru po ponad trzech latach: z 7,7% do 1,6%
RYS. Nr. AQ-BL-LIP — Karta realizacji

Stan przed: najwięcej wody tuż nad posadzką

Przy montażu, w listopadzie 2017 roku, zmierzyliśmy mury w czterech miejscach kościoła. Najwięcej wody było nisko, na wysokości 30 cm: 13,55%, 11,83% i 11,00%. Tynk w dolnej części ścian był zasolony, a sól ściąga wilgoć z powietrza. Kościół nie jest ogrzewany, więc jego mury długo zostają zimne po zimie.

Co zrobiliśmy

29 listopada 2017 roku zamontowaliśmy system osuszania pod chórem. Wracaliśmy z pomiarami w tych samych miejscach po roku, po dwóch latach i w marcu 2021 roku. Parafia dostała od nas zalecenia dotyczące tynków i wietrzenia kościoła.

Oś czasu realizacji. 29 listopada 2017: montaż i pomiar wyjściowy; 22 listopada 2018: po roku średnio 3,4% zamiast 7,7%; 20 listopada 2019: pomiar po dwóch latach; 18 marca 2021: po ponad 3 latach średnio 1,6% zamiast 7,7%; 18 listopada 2021: nowe tynki, w kościele brak objawów wilgoci
RYS. Nr. AQ-BL-LIP — Przebieg realizacji w latach 2017–2021

Czego świadomie nie zrobiliśmy

Nie kuliśmy ani nie podcinaliśmy zabytkowych murów pod izolację poziomą. Nie kazaliśmy też skuwać starych tynków zaraz po montażu.

Kiedy mur schnie, woda wynosi sól ku powierzchni. Przez pierwszy rok stary tynk działa jak bufor i przyjmuje tę sól. Potem trzeba go usunąć, bo nasycony solą zaczyna ściągać wilgoć z powietrza. W Lipnicy zasolone tynki w dolnej części wnętrza wymieniono w 2021 roku, już na suchym murze. Parafia położyła tynki renowacyjne i farbę silikatową, według projektu zaakceptowanego przez konserwatora zabytków. Co się dzieje, gdy nowy tynk trafi na mur za wcześnie, pokazujemy na przykładzie budynku w Pułtusku.

Wynik: pomiary w tych samych miejscach

Wykres. Średnia wilgotność muru: z 7,7% do 1,6%. Średnia z 9 miejsc pomiaru: 7,7% (lis 2017, montaż), 3,4% (lis 2018, po roku), 1,6% (mar 2021, po 3 latach)
RYS. Nr. AQ-BL-LIP — Średnia wilgotność muru w kolejnych pomiarach kontrolnych
Schemat: 4 miejsca pomiaru w kościele z 9 punktami na wysokości od 30 do 93 cm, z wilgotnością muru w listopadzie 2017 i w marcu 2021. W każdym miejscu lewa kropka to listopad 2017, prawa to marzec 2021.
RYS. Nr. AQ-BL-LIP — Te same miejsca w listopadzie 2017 i w marcu 2021 roku

Po roku średnia wilgotność w tych samych 9 miejscach spadła z 7,7% do 3,4%, a w marcu 2021 roku do 1,6%. To spadek o 78,6%, a wilgotność spadła we wszystkich miejscach pomiaru. Najbardziej zawilgocone miejsce, na wysokości 30 cm, zeszło z 13,55% do 2,02% wody.

W listopadzie 2021 roku, już po wymianie tynków, technik obejrzał ściany. W notatce z tej wizyty zapisaliśmy: w kościele brak jest objawów wilgoci. Inny kościół, który osuszaliśmy przed remontem elewacji, opisujemy w realizacji z Sokołowa Podlaskiego.